Hreflang Etiketi Nədir?
Hreflang etiketi — bir vebsaytın müxtəlif dil və ya bölgə versiyalarının bir-biri ilə əlaqəsini Google-a bildirən HTML atributudur. Sadə dillə desək, hreflang, “bu səhifənin azərbaycan dilində versiyası budur, ingilis dilində versiyası isə budur” deyə Google-a aydın bir göstəriş verən texniki bir işarədir.
Çoxdilli və ya çox-bölgəli fəaliyyət göstərən saytlar üçün (məsələn, həm Azərbaycan, həm Türkiyə, həm də ingilisdilli auditoriyaya xidmət edən bir şirkət), hreflang etiketləri Google-un düzgün dil versiyasını düzgün istifadəçiyə göstərməsini təmin edən əsas texniki alətdir.
Bu etiket ilk dəfə Google tərəfindən 2011-ci ildə təqdim edilib və o vaxtdan bəri beynəlxalq SEO-nun (International SEO) əsas komponentlərindən birinə çevrilib.
Hreflang Etiketi Niyə Lazımdır?
Dublikat Məzmun Probleminin Qarşısını Almaq
Əgər saytınızın azərbaycan və türk dilində versiyaları varsa və bu iki versiya bir-birinə çox bənzəyirsə, Google bunları səhvən dublikat məzmun kimi qəbul edə bilər. Hreflang, bu iki səhifənin əslində fərqli dil auditoriyaları üçün nəzərdə tutulduğunu Google-a aydın izah edir, bu da əvvəlki “Backlink Keyfiyyəti” və “301 Redirect” yazılarımızda toxunduğumuz dublikat məzmun probleminin xüsusi bir formasıdır.
Düzgün Auditoriyaya Düzgün Versiyanı Göstərmək
Hreflang olmadan, Google bəzən səhv dil versiyasını səhv istifadəçiyə göstərə bilər — məsələn, Azərbaycandan axtarış edən bir istifadəçiyə ingilis dilli versiyanı təqdim edə bilər, bu da istifadəçi təcrübəsinə mənfi təsir göstərir.
Beynəlxalq SEO Performansını Artırmaq
Düzgün tətbiq edilmiş hreflang strukturu, hər dil versiyasının öz bazarında ayrıca, düzgün sıralanmasına kömək edir, bu da ümumi beynəlxalq trafiki artırır.
Hreflang Etiketi Necə İşləyir?
Hreflang etiketi, iki əsas komponentdən ibarətdir: dil kodu (məsələn, “az” Azərbaycan dili üçün, “tr” Türk dili üçün, “en” İngilis dili üçün) və istəyə bağlı bölgə kodu (məsələn, “en-US” Amerika ingiliscəsi, “en-GB” Britaniya ingiliscəsi üçün).
Bu etiket, səhifənin HTML kodunun <head> hissəsinə, <link rel="alternate" hreflang="dil-kodu" href="URL" /> formatında əlavə edilir. Hər səhifə, öz dil versiyalarına istinad edən bir sıra hreflang etiketi ehtiva etməlidir, o cümlədən özünə istinad edən bir etiket də (self-referencing hreflang).
Google botu bir səhifəni tarama apararkən bu etiketləri oxuyur və müxtəlif dil versiyalarını bir “qrup” kimi əlaqələndirir, sonra isə istifadəçinin brauzer dilinə və coğrafi məkanına əsasən, ən uyğun versiyanı axtarış nəticələrində göstərir.
Hreflang Etiketinin Sintaksisi
Əsas format belədir:
<link rel="alternate" hreflang="az" href="https://sirket.com/az/" />
<link rel="alternate" hreflang="tr" href="https://sirket.com/tr/" />
<link rel="alternate" hreflang="en" href="https://sirket.com/en/" />Bölgə əsaslı hədəfləmə lazım olduqda:
<link rel="alternate" hreflang="en-us" href="https://sirket.com/en-us/" />
<link rel="alternate" hreflang="en-gb" href="https://sirket.com/en-gb/" />“x-default” dəyəri isə, istifadəçinin dili müəyyən edilə bilmədikdə göstəriləcək standart versiyanı bildirir:
<link rel="alternate" hreflang="x-default" href="https://sirket.com/" />Hreflang Etiketləri Necə Tətbiq Edilə Bilər?
HTML Head Hissəsində (Ən Geniş Yayılmış Üsul)
Hər səhifənin <head> bölməsinə, bütün dil versiyalarına istinad edən hreflang etiketləri əl ilə və ya avtomatik (CMS vasitəsilə) əlavə edilir. Bu, kiçik-orta ölçülü saytlar üçün ən sadə üsuldur.
HTTP Header Vasitəsilə
PDF kimi qeyri-HTML fayllar üçün, hreflang məlumatı HTTP başlığında (header) göndərilə bilər. Bu, daha texniki bir üsuldur və əsasən qeyri-standart fayl növləri üçün istifadə olunur.
XML Sitemap Vasitəsilə
Böyük, çoxsaylı dil versiyasına malik saytlar üçün, hreflang məlumatını hər səhifənin HTML kodunda təkrarlamaq əvəzinə, mərkəzləşdirilmiş bir XML sitemap faylında təqdim etmək daha səmərəlidir. Bu üsul, xüsusilə minlərlə səhifəyə malik e-ticarət platformaları üçün tövsiyə olunur.
Hreflang Etiketləri Tətbiq Edərkən Vacib Qaydalar
Qarşılıqlı İstinad (Return Tags) Tələb Olunur
Əgər A səhifəsi B səhifəsinə hreflang ilə istinad edirsə, B səhifəsi də mütləq A səhifəsinə geri istinad etməlidir. Bu qarşılıqlı əlaqə olmadan, Google hreflang etiketini etibarsız hesab edib nəzərə almaya bilər.
Özünə İstinad (Self-Referencing) Vacibdir
Hər səhifə, öz dil versiyasına da istinad edən bir hreflang etiketi ehtiva etməlidir — məsələn, azərbaycan dili versiyası, özü də “hreflang=az” olaraq öz URL-inə istinad etməlidir.
Düzgün Dil Kodlarından İstifadə Etmək
Hreflang, ISO 639-1 dil kodlarını (məsələn, “az”, “tr”, “en”) və ISO 3166-1 Alpha 2 ölkə kodlarını (məsələn, “US”, “GB”, “TR”) istifadə edir. Yanlış və ya mövcud olmayan kod istifadə etmək, etiketin işləməməsinə səbəb olur.
Canonical Tag ilə Uyğunluq
Hreflang etiketləri, əvvəlki “Meta Taglar” yazımızda müzakirə etdiyimiz canonical tag ilə ziddiyyət təşkil etməməlidir — hər dil versiyası öz özünə canonical olmalı, digər dil versiyasına yönləndirilməməlidir.
Hreflang Etiketləri Necə Yoxlanılır?
Google Search Console
Search Console-un “International Targeting” (Beynəlxalq Hədəfləmə) bölməsi, hreflang xətalarını — qarşılıqlı istinad çatışmazlığı, yanlış dil kodu kimi problemləri — aşkar edir.
Screaming Frog
Əvvəlki yazılarımızda ətraflı müzakirə etdiyimiz Screaming Frog aləti, “Hreflang” adlı xüsusi bir tab-a malikdir və bütün saytdakı hreflang etiketlərini sistemli şəkildə yoxlayaraq, çatışan qarşılıqlı istinadları, təkrarlanan etiketləri və digər xətaları aşkar edir.
Onlayn Hreflang Yoxlama Alətləri
Bir sıra pulsuz onlayn alətlər (Merkle-nin hreflang test aləti kimi), tək bir URL-in hreflang strukturunu sürətlə yoxlamağa imkan verir.
Hreflang Etiketləri ilə Bağlı Ən Çox Buraxılan Səhvlər
Qarşılıqlı İstinadın Çatışmaması
Ən geniş yayılmış səhv, A səhifəsinin B-yə istinad etməsi, lakin B-nin A-ya geri istinad etməməsidir. Bu, hreflang strukturunun tamamilə etibarsız hesab edilməsinə səbəb olur.
Yanlış Dil Kodları İstifadə Etmək
Bəzən “az” əvəzinə “aze” kimi yanlış format istifadə olunur, bu da Google tərəfindən tanınmır və etiket sadəcə nəzərə alınmır.
Hreflang-i Yalnız Bəzi Səhifələrdə Tətbiq Etmək
Bütün dil versiyalarının hər səhifəsində ardıcıl olaraq hreflang tətbiq etmək lazımdır — yalnız əsas səhifədə tətbiq edib, digər səhifələrdə unutmaq, natamam və qeyri-effektiv bir struktur yaradır.
Hreflang-i Canonical Tag ilə Qarışdırmaq
Bəzi sayt sahibləri, səhvən bütün dil versiyalarını bir “əsas” versiyaya canonical edir, bu isə hreflang-in məqsədini tamamilə pozur — çünki hər dil versiyası öz-özünə canonical olmalıdır, əks halda Google yalnız bir versiyanı indeksləyəcək.
X-Default-u Unutmaq
X-default dəyərinin əlavə edilməməsi, istifadəçinin dili müəyyən edilə bilmədikdə, Google-un hansı versiyanı göstərəcəyini təsadüfə buraxa bilər.
Hreflang Etiketləri ilə Sayt URL Strukturu Arasındakı Əlaqə
Çoxdilli saytlar adətən üç əsas URL struktur modelindən birini seçir, hreflang isə bu strukturun hər birində fərqli şəkildə tətbiq olunur.
Alt Qovluq Strukturu (Subdirectory)
Məsələn, “sirket.com/az/” və “sirket.com/en/” formatı. Bu, ən geniş yayılmış və idarəetməsi ən asan struktur növüdür, çünki bütün versiyalar eyni domendə qalır və mövcud domen nüfuzundan faydalanır.
Subdomen Strukturu
Məsələn, “az.sirket.com” və “en.sirket.com” formatı. Bu struktur, texniki cəhətdən ayrı-ayrı server konfiqurasiyası tələb edə bilər, lakin yenə də eyni əsas domenin nüfuzundan qismən faydalanır.
Ayrı Domen Strukturu (ccTLD)
Məsələn, “sirket.az” və “sirket.com” formatı. Bu, ən güclü yerli SEO siqnalını verir (əvvəlki “Domen Nədir” yazımızda müzakirə etdiyimiz kimi), lakin hər domeni ayrıca gücləndirmək lazım gəldiyi üçün ən çox resurs tələb edən üsuldur.
Hansı struktur seçilməsindən asılı olmayaraq, hreflang etiketləri bu versiyalar arasındakı əlaqəni Google-a bildirmək üçün eyni prinsiplə tətbiq olunur.
Hreflang Etiketləri CMS Platformalarında Necə İdarə Olunur?
WordPress
WPML və ya Polylang kimi çoxdillilik pluginləri, hreflang etiketlərini avtomatik olaraq yaradır və idarə edir, bu da əl ilə kod yazmaq zərurətini aradan qaldırır.
Shopify
Shopify-ın öz “Markets” funksiyası, çoxdilli və çox-valyutalı mağazalar üçün hreflang strukturunu avtomatik idarə edir.
Fərdi (Custom) Saytlar
Fərdi kodlaşdırılmış saytlarda, developer komandası hreflang etiketlərini əl ilə, hər səhifənin şablonuna daxil etməlidir, bu, daha çox diqqət və texniki nəzarət tələb edir.
Hreflang və Coğrafi Hədəfləmə (Geo-Targeting) Arasındakı Əlaqə
Hreflang etiketləri, əsasən dil əsaslı hədəfləməyə xidmət edir, lakin bölgə kodları əlavə edildikdə (məsələn, “es-mx” Meksika ispancası, “es-es” İspaniya ispancası üçün), coğrafi hədəfləmə funksiyasını da yerinə yetirə bilər. Bu, eyni dildə danışan, lakin fərqli bölgələrdə yerləşən auditoriyalara fərqli məzmun (məsələn, fərqli qiymət, fərqli çatdırılma şərtləri) təqdim etmək istəyən bizneslər üçün çox faydalıdır.
Bundan əlavə, Google Search Console-da mövcud olan “beynəlxalq hədəfləmə” funksiyası da, hreflang-a əlavə olaraq, ümumi domen səviyyəsində coğrafi hədəfləməni gücləndirməyə kömək edir.
Nə Zaman Hreflang Tətbiq Etmək Lazımdır?
Əgər saytınız yalnız bir dildə fəaliyyət göstərirsə, hreflang tələb olunmur. Lakin əgər saytınızın iki və ya daha çox dil versiyası varsa (məsələn, azərbaycan və rus dilində eyni məzmun), yaxud eyni dildə fərqli bölgələr üçün fərqli versiyalar (məsələn, ingilis dilində həm ABŞ, həm Böyük Britaniya versiyası) mövcuddursa, hreflang mütləq tətbiq edilməlidir.
Tez-tez Verilən Suallar
Hreflang etiketi birbaşa sıralama amilidirmi? Xeyr, hreflang birbaşa sıralamanı yaxşılaşdırmır, lakin düzgün auditoriyaya düzgün versiyanı göstərərək, istifadəçi təcrübəsini və dolayı yolla SEO performansını yaxşılaşdırır.
Hreflang olmadan çoxdilli sayt işləyə bilərmi? Texniki cəhətdən bəli, lakin Google dublikat məzmun problemi yaşaya, yanlış versiyanı yanlış auditoriyaya göstərə bilər, bu da nəticədə performansa mənfi təsir edər.
Hreflang etiketlərini neçə tez-tez yoxlamaq lazımdır? Böyük, tez-tez yenilənən çoxdilli saytlar üçün aylıq, kiçik saytlar üçün isə hər üç ayda bir Search Console vasitəsilə yoxlama tövsiyə olunur.
Alt qovluq, subdomen, yoxsa ayrı domen — hansı struktur daha yaxşıdır? Bu, resurslardan asılıdır — alt qovluq strukturu ən sadə və idarəetməsi asan seçimdir, əksər orta ölçülü bizneslər üçün kifayət edir.