Microsoft Clarity Nədir? İstifadəçi Analizi Aləti
Saytınıza gün ərzində yüzlərlə ziyarətçi gəlir. Onlar sayta daxil olur, bir müddət qalır, sonra gedir. Siz isə Google Analytics-ə baxıb rəqəmlərə baxırsınız. Ortalama sessiya müddəti 2 dəqiqə. Bounce rate 65%. Konversiya 1,2%.
Rəqəmlər var. Amma cavab yoxdur.
İnsanlar niyə alış etmədən gedir? Hansı düymə onları çaşdırır? Forma doldurmaq niyə yarıda qalır? Səhifənin hansı hissəsinə heç baxılmır?
Bu sualların cavabı rəqəmlərdə deyil — real istifadəçi davranışındadır. Həmin davranışı görməyə imkan verən alət isə Microsoft Clarity-dir.
Bu məqalədə Microsoft Clarity nədir, necə işləyir, hansı funksiyaları var, Google Analytics-dən fərqi nədir, necə qurulur — hamısını başdan sona izah edirik.
Microsoft Clarity Nədir?
Microsoft Clarity — Microsoft tərəfindən hazırlanmış, tamamilə pulsuz istifadəçi davranışı analizi platformasıdır. 2020-ci ildə rəsmi olaraq bazara çıxan bu alət sayt sahiblərinə ziyarətçilərin saytda necə davrandığını — hara kliklədiyini, hansı hissəni oxuduğunu, harada dayandığını, harada çaşdığını — vizual şəkildə görmək imkanı verir.
Adi analitika alətləri — Google Analytics kimi — sizə “nə baş verdi” sualının cavabını verir. Microsoft Clarity isə “niyə baş verdi” sualının cavabını verir. Bu fərq böyükdür. Çünki rəqəmləri bilmək bir şeydir, istifadəçinin real davranışını görmək isə tamamilə başqasıdır.
Microsoft Clarity-nin iki əsas funksiyası var: istilik xəritələri — heatmaps — və sessiya qeydləri — session recordings. Bu iki funksiya birlikdə istifadəçi təcrübəsinin tam mənzərəsini ortaya qoyur.
Microsoft Clarity Niyə Bu Qədər Populyardır?
Bu alət bir neçə il ərzində dünyada ən çox istifadə edilən davranış analizi platformalarından birinə çevrildi. Bunun bir neçə səbəbi var.
Tamamilə pulsuzdur. Hotjar, Crazy Egg, FullStory kimi rəqabətçi alətlər aylıq onlarla, bəzən yüzlərlə dollar tələb edir. Microsoft Clarity isə heç bir məhdudiyyət qoymadan — sessiya qeydi limiti yoxdur, trafik limiti yoxdur, funksiya limiti yoxdur — tamamilə pulsuz istifadəyə açıqdır. Bu xüsusiyyəti onu xüsusilə kiçik və orta bizneslər üçün cəlbedici edir.
Qurulması son dərəcə asandır. Bir JavaScript kodu sayta əlavə edilir — bu qədər. WordPress, Shopify, Wix kimi platformalarda isə bir kliklə inteqrasiya mümkündür.
GDPR uyğunluğu Microsoft Clarity-nin vacib üstünlüklərindən biridir. Alət məxfilik standartlarına uyğun hazırlanıb — şifrə sahələri, kredit kartı məlumatları avtomatik maskalanır.
Süni intellekt ilə gücləndirilmiş analitika Microsoft Clarity-ni rəqiblərindən ayıran xüsusiyyətdir. Alət sadəcə məlumat toplamır — bu məlumatları AI vasitəsilə analiz edib “ağıllı xəbərdarlıqlar” yaradır. “Bu səhifədə istifadəçilər həddindən artıq sürüşüb amma klik etmir” kimi avtomatik müşahidələr sizə iş yükü azaldır.
Microsoft Clarity-nin Əsas Funksiyaları
Sessiya Qeydləri
Sessiya qeydləri Microsoft Clarity-nin ən güclü funksiyasından biridir. Hər ziyarətçinin saytdakı hərəkətlərinin tam videosu çəkilir. Mausun hərəkətlərini, klikləri, sürüşməni, formlara nə yazdığını — hamısını bir video kimi izləyə bilirsiniz.
Bu funksiya ilk dəfə görəndə bir az qəribə hiss etdirir. Siz sanki istifadəçinin arxasında oturub onun ekranına baxırsınız. Amma bu baxış müştəri davranışını anlamaq üçün olduqca dəyərlidir.
Düşünün: formunuzu dolduran hər ziyarətçi müəyyən bir sahədə durub sonra geri qayıdır. Bu nümunəni yüzlərlə sessiyada görürsünüz. Demək o sahədə bir problem var — bəlkə sual çaşdırıcıdır, bəlkə məlumat kifayət etmir. Bu problemi tapıb həll etdikdə konversiya dərhal artır.
Clarity sessiyaları filtrlər vasitəsilə sürətlə axtarmağa imkan verir. Yalnız konversiya edən istifadəçilərin sessiyalarını izləyin. Yalnız mobil istifadəçiləri izləyin. Yalnız müəyyən bir ölkədən gələnləri izləyin. Bu filtrlər hansı istifadəçi qrupunun necə davrandığını daha dəqiq anlamağı təmin edir.
İstilik Xəritələri
İstilik xəritələri saytınızın vizual xəritəsidir — hansı bölgənin “isti” — çox klik alan — hansının “soyuq” — heç diqqət çəkməyən — olduğunu rənglər vasitəsilə göstərir. Qırmızı — çox klik, mavi — az klik. Bu vizual təsvir bir anda aydın bir mənzərə yaradır.
Clarity üç fərqli istilik xəritəsi növü təqdim edir.
Klik xəritəsi ziyarətçilərin ən çox hara kliklədiyini göstərir. Bəzən maraqlı nəticələr çıxır: klik alan bir element kliklənə bilən deyil. İstifadəçilər klik alan amma klik edilə bilməyən bir şəklə, başlığa, rəngə klik etmək istəyir amma bacarmır. Bu “rage click” — əsəbi klik — problemi Clarity tərəfindən avtomatik aşkarlanır.
Sürüşmə xəritəsi isə istifadəçilərin səhifənin nə qədərinə baxdığını göstərir. Sayfanın 80%-nə qədər sürüşən istifadəçi nisbəti 40%-dirsə — deməli səhifənin aşağı hissəsindəki məzmunu çoxu görmür. Vacib bir CTA, güclü bir təklif yuxarıya köçürülməlidir.
Hərəkət xəritəsi mausun saytda necə hərəkət etdiyini göstərir. İnsanlar oxuduqları hissənin üzərindən mausu sürüyür. Bu hərəkəti izləmək hansı məzmunun daha çox oxunduğunu göstərir.
Ağıllı Xəbərdarlıqlar — Smart Events
Microsoft Clarity süni intellekt vasitəsilə istifadəçi davranışındakı problemli nümunələri avtomatik aşkarlayır. Bu funksiyalar xüsusilə diqqəti cəlb edir.
Rage clicks — əsəbi kliklər. İstifadəçi eyni elementə 3 saniyə içərisında dəfələrlə klik edir. Bu əsasən iki halda baş verir: element kliklənsə də reaksiya vermir, ya da istifadəçi həmin elementin tıklanabiləcəyini düşünür amma deyil. Hər iki hal UX probleminə işarədir.
Dead clicks — ölü kliklər. Klik edilir amma heç bir reaksiya yoxdur. İstifadəçi boş bir yerə klik edir — bu onların çaşıb qaldığını göstərir.
Excessive scrolling — həddindən artıq sürüşmə. İstifadəçi səhifəni aşağı-yuxarı dəfələrlə sürüşdürür. Axtardığını tapa bilmir. Naviqasiya problemi və ya məzmunun yerini tapmaq çətinliyi buradan qaynaqlanır.
Quick backs — sürətli geri qayıtma. İstifadəçi bir səhifəyə daxil olur, 3 saniyə içərisinda geri qayıdır. Səhifə gözləntiləri qarşılamadı. Başlıq vəd etdi, məzmun yerinə yetirmədi. Ya da texniki problem var — səhifə düzgün yüklənmədi.
Funnel Analizi
Funnel — huni — analizi istifadəçinin müəyyən bir hədəfə — alış, qeydiyyat, forma doldurmaq — gedən yolunu izləməyə imkan verir. Hansı addımda ən çox istifadəçi düşür — bunu vizual olaraq görürsünüz.
Məsələn, e-ticarət saytında: ana səhifədən başlayıb ödəniş səhifəsinə qədər gedən yolu izləyirsiniz. 100 nəfər ana səhifəyə gəlir. 60-ı məhsul səhifəsinə keçir. 30-u səbətə əlavə edir. 15-i ödəniş səhifəsinə gedir. 5-i alışı tamamlayır.
Ən böyük düşüş haradadır? Ödəniş səhifəsindən son addıma — 15-dən 5-ə. Buraya fokuslanmaq lazımdır. O addımdakı sessiya qeydlərini izləyin, istilik xəritəsinə baxın — problem görünür.
Segment Analizi
Clarity bütün istifadəçiləri bir kütlə kimi deyil — seqmentlər halında analiz etməyə imkan verir. Mobil istifadəçilər masaüstü istifadəçilərdən necə fərqli davranır? Yeni ziyarətçilər qayıdan ziyarətçilərdən fərqli nümunə göstərirmi? Müxtəlif ölkələrdən gələn istifadəçilərin davranışı necədir?
Bu seqment analizi çox dəyərli müşahidələr yaradır. Bəzən bir problem yalnız mobil istifadəçilər üçün mövcuddur — masaüstündə hər şey yaxşıdır. Bəzən yeni ziyarətçilər çox tez çıxır — onboarding axını zəifdir. Bu nüansları yalnız seqmentə görə analiz etdikdə görmək mümkündür.
Microsoft Clarity Necə Qurulur?
Clarity-nin qurulması texniki bilgi tələb etmir. Prosesi addım-addım izah edək.
Clarity.microsoft.com saytına daxil olun. Microsoft hesabınızla giriş edin — Gmail, Facebook, GitHub hesabı da qəbul olunur. “Yeni layihə əlavə et” düyməsini basın. Sayt adını və URL-ni daxil edin.
Clarity sizə bir JavaScript kod parçası verir. Bu kodu saytınızın head bölməsinə əlavə etmək lazımdır. Texniki bilik varsa bu kodu birbaşə HTML-ə əlavə etmək mümkündür.
WordPress istifadəçiləri üçün Header and Footer Scripts plagini bu kodu asanlıqla əlavə etməyə imkan verir. Yoast SEO, Rank Math kimi plaginlər vasitəsilə də inteqrasiya mümkündür. Shopify-da isə Themes bölməsindən theme.liquid faylına kod əlavə olunur.
Google Tag Manager istifadəçiləri üçün ən rahat yol budur. GTM-də yeni tag yaradın, Clarity-nin tracking code-unu daxil edin, All Pages trigger seçin, yayımlayın. Bu qədər.
Kod düzgün əlavə edilsə Clarity 2 saat içərisinda məlumat toplamağa başlayır. İlk sessiya qeydlərini bir neçə saat sonra görə bilirsiniz. Istilik xəritələri isə statistik əhəmiyyət üçün müəyyən sayda sessiya tələb edir — adətən bir neçə gün gözləmək lazımdır.
Microsoft Clarity Google Analytics-dən Nə ilə Fərqlənir?
Bu sual çox verilir. Cavab isə maraqlıdır: bu iki alət bir-birini tamamlayır, əvəz etmir.
Google Analytics kəmiyyət məlumatı verir. Neçə ziyarətçi gəldi, haradan gəldi, neçə müddət qaldı, hansı səhifəyə baxdı, konversiya nisbəti nədir — bunlar rəqəmlər, statistikalar.
Microsoft Clarity keyfiyyət məlumatı verir. İstifadəçi nə etdi, harada çaşdı, nəyi bəyəndi, nəyi bəyənmədi — bunlar real davranış, vizual müşahidələr.
Bir analogy ilə izah edək. Google Analytics sizə “bu ay 1000 müştəri mağazanıza girdi, 50-si alış etdi” deyir. Microsoft Clarity isə “bu müştərilər mağazaya girəndə ilk kasaya getdi, ora heç nə olmadığını görüb çaşıb çıxdı” deyir.
İkisi birlikdə istifadə edildikdə tam bir mənzərə yaranır. Google Analytics problemi tapır — bu ayda konversiya düşüb. Clarity problemi izah edir — yeni ödəniş səhifəsinin layout-u istifadəçiləri çaşdırır.
Microsoft-un özü bu inteqrasiyanı rəsmi dəstəkləyir. Clarity hesabında Google Analytics inteqrasiyasını aktivləşdirmək mümkündür — bu iki platformanın məlumatlarını birləşdirib daha dərin analiz aparmağa imkan verir.
Microsoft Clarity və Google ads
Microsoft Clarity hər kəs üçün faydalıdır — amma bəzi profillər üçün xüsusilə dəyərlidir.
E-ticarət sahibləri üçün Clarity əvəzolunmaz alətdir. Alış prosesinin hansı addımında müştərinin düşdüyünü görmək, ödəniş səhifəsindəki problemli nöqtələri aşkarlamaq, məhsul səhifəsinin effektivliyini yoxlamaq — bunların hamısı birbaşa satışa, birbaşa gəlirə təsir edir.
UX dizaynerləri üçün Clarity real istifadəçi davranışına əsaslanan qərar vermə imkanı yaradır. Dizayn intuisiyasına deyil — real məlumata əsaslanaraq “bu düymə bu yerdə olmalıdır” qərarını vermək mümkündür.
Məzmun yaradıcıları üçün istilik xəritələri xüsusilə dəyərlidir. Oxucuların məqalənin hansı hissəsinə qədər oxuduğunu, hansı bölməni atlayıb keçdiyini görmək — məzmun strategiyasını daha dəqiq qurmağa imkan verir.
Marketoloqlar üçün açılış səhifələrinin — landing page — performansını izləmək, A/B test nəticələrini davranış məlumatları ilə zənginləşdirmək, kampaniyadan gələn trafikiın saytda necə davrandığını anlamaq Clarity vasitəsilə mümkündür.
Startup qurucuları üçün pulsuz olması xüsusilə vacibdir. Büdcəsi məhdud olan bir startup Hotjar-ın aylıq 100 dollar ödəyə bilməyə bilər. Clarity eyni — hətta bəzi hallarda daha güclü — funksiyaları tamamilə pulsuz verir.
Microsoft Clarity-nin Məhdudiyyətləri
Heç bir alət mükəmməl deyil. Clarity-nin də bəzi məhdudiyyətləri var.
Məlumat saxlama müddəti 90 gündür. 90 gündən köhnə sessiya qeydlərinə, istilik xəritəsi məlumatlarına daxil olmaq mümkün deyil. Uzunmüddətli trend analizi üçün bu limit problem yarada bilər.
Həqiqi vaxt analizi Clarity-nin zəif tərəflərindən biridir. Məlumatlar adətən bir neçə saat gecikmə ilə göstərilir. Canlı kampaniya izləmək, anlıq trafik artımını müşahidə etmək üçün Clarity uyğun deyil.
A/B test funksiyası Clarity-də yoxdur. Rəqabətçi alətlər olan Hotjar, VWO kimi platformalar daxili A/B test imkanı təqdim edir. Clarity ilə A/B test aparmaq üçün ayrı bir alət — Google Optimize, VWO, Optimizely — lazımdır.
Gəlir izləmə Clarity-nin birbaşa dəstəkləmədiyi bir funksiyadır. E-ticarət konversiyalarını dollarla, manatla ölçmək üçün Google Analytics ilə inteqrasiya lazımdır.
Microsoft Clarity-dən Maksimum Yararlanmaq üçün Tövsiyələr
Clarity-ni qurub rəqəmlərə baxmaq kifayət deyil. Effektiv istifadə üçün bir neçə praktik addım var.
Hər həftə ən azı 10-15 sessiya qeydi izləyin. Rastgele seçimə baxmayın — müəyyən seqmentlərə fokuslanın. Bu həftə yalnız alış etmədən çıxan istifadəçilərin sessiyalarını izləyin. Onların davranışında ortaq bir nümunə tapacaqsınız.
İstilik xəritəsini hər yeni səhifə nəşrindən 2 həftə sonra yoxlayın. Yeni bir açılış səhifəsi hazırladınız, canlıya çıxardınız. 2 həftə sonra istilik xəritəsinə baxın — istifadəçilər CTA-ya çatırmı, forma düzgün doldurulurmu, hanı element gözlənilmədən çox diqqət çəkir.
Smart Events xəbərdarlıqlarını mütəmadi yoxlayın. Rage clicks artıbsa — texniki problem var. Excessive scrolling artıbsa — naviqasiya problemi var. Bu xəbərdarlıqlar prioritetləri müəyyən etməyə kömək edir.
Google Analytics ilə birlikdə istifadə edin. Analytics-də yüksək bounce rate olan səhifələri tapın. Həmin səhifələrin Clarity sessiyalarını izləyin. Problemi görəcəksiniz.
Funnel qurun, mütəmadi izləyin. Alış funneli, qeydiyyat funneli, iletişim funneli — hər vacib hərəkət axını üçün funnel qurun, hər ay nəticəyə baxın.