Marketinqdə 7P Modeli Nədir?
7P modeli bizneslərin məhsul və xidmətlərini bazarda effektiv şəkildə təqdim etməsi üçün istifadə olunan marketinq kompleksidir.
Model yeddi əsas elementdən ibarətdir:
- Product (Məhsul) – Müştəriyə təqdim olunan məhsul və ya xidmət.
- Price (Qiymət) – Məhsulun və ya xidmətin qiymət strategiyası.
- Place (Satış və paylama kanalları) – Məhsulun müştəriyə çatdırılma yolları.
- Promotion (Tanıtım) – Reklam və marketinq kommunikasiyası.
- People (İnsanlar) – Müştəri təcrübəsinə təsir edən əməkdaşlar və digər şəxslər.
- Process (Proses) – Xidmətin və ya məhsulun təqdim olunma mərhələləri.
- Physical Evidence (Fiziki sübutlar) – Xidmətin keyfiyyəti və etibarlılığı haqqında müştəridə təəssürat yaradan maddi və vizual elementlər.
Ənənəvi marketinqdə istifadə olunan 4P modeli Product, Price, Place və Promotion elementlərini əhatə edir.
7P modeli isə bu yanaşmanı genişləndirərək People, Process və Physical Evidence elementlərini əlavə edir.
Bu üç əlavə element xüsusilə xidmət marketinqində mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki xidmətlərin keyfiyyəti yalnız nəticədən deyil, müştərinin xidmət prosesində yaşadığı təcrübədən də asılıdır.
7P Modelinin Əsas Elementləri
1. Product – Məhsul və ya Xidmət
Product elementi biznesin müştərilərə təqdim etdiyi məhsul və ya xidməti ifadə edir.
Burada əsas məsələ məhsulun hansı xüsusiyyətlərə malik olması deyil, müştərinin hansı ehtiyacını qarşıladığını müəyyənləşdirməkdir.
Məsələn, bir reklam agentliyi yalnız sosial media paylaşımları hazırlamır. O, biznesin rəqəmsal görünürlüğünü inkişaf etdirməyə, hədəf auditoriya ilə əlaqə qurmağa və marketinq fəaliyyətlərini planlaşdırmağa kömək edən xidmətlər təqdim edir.
Məhsul strategiyası hazırlanarkən keyfiyyət, funksionallıq, dizayn, brend, fərqləndirici üstünlüklər və müştəri ehtiyacları nəzərə alınmalıdır.
Əsas sual: Məhsul və ya xidmətimiz müştərinin hansı problemini həll edir?
2. Price – Qiymət Strategiyası
Price elementi məhsul və ya xidmətin qiymətinin müəyyənləşdirilməsi ilə əlaqədardır.
Qiymət biznesin gəlirliliyinə təsir etməklə yanaşı, müştərinin məhsul haqqında formalaşdırdığı dəyər qavrayışına da təsir göstərə bilər.
Məsələn, yüksək qiymət bəzi məhsul kateqoriyalarında premium mövqeləndirməni dəstəkləyə bilər. Daha münasib qiymət isə qiymətə həssas auditoriyalar üçün cəlbedici ola bilər.
Marketinqdə müxtəlif qiymət strategiyalarından istifadə olunur:
- Rəqabətə əsaslanan qiymətləndirmə;
- Dəyərə əsaslanan qiymətləndirmə;
- Xərcə əsaslanan qiymətləndirmə;
- Premium qiymətləndirmə;
- Psixoloji qiymətləndirmə.
Düzgün qiymət strategiyası hazırlanarkən məhsulun maya dəyəri, bazar tələbi, rəqiblər və hədəf auditoriyanın ödəmə qabiliyyəti nəzərə alınmalıdır.
Əsas sual: Müştərilər təqdim etdiyimiz dəyər üçün nə qədər ödəməyə hazırdırlar?
3. Place – Satış və Paylama Kanalları
Place elementi məhsul və ya xidmətin müştəriyə hansı kanallar vasitəsilə təqdim edildiyini göstərir.
Ənənəvi bizneslərdə bu, fiziki mağazalar, distribütorlar və satış nöqtələri ola bilər.
Rəqəmsal bizneslərdə isə veb saytlar, mobil tətbiqlər, onlayn mağazalar və digər satış platformaları mühüm rol oynayır.
Məsələn, geyim mağazası məhsullarını həm fiziki mağazada, həm də öz e-ticarət saytı vasitəsilə sata bilər.
Satış kanallarının düzgün seçilməsi məhsulun əlçatanlığına və müştəri rahatlığına təsir edir.
Əsas sual: Müştərilər məhsul və ya xidmətimizi harada və necə əldə edə bilərlər?
4. Promotion – Tanıtım və Reklam
Promotion elementi biznesin məhsul və xidmətlərini hədəf auditoriyaya necə tanıtdığını ifadə edir.
Bu istiqamətə reklam, ictimaiyyətlə əlaqələr, satış təşviqi, kontent marketinqi və digər kommunikasiya fəaliyyətləri daxildir.
Rəqəmsal mühitdə isə aşağıdakı kanallardan istifadə oluna bilər:
- SEO və axtarış sistemlərində görünürlük;
- Google Ads reklam kampaniyaları;
- SMM və sosial media kommunikasiyası;
- Meta Ads reklamları;
- E-mail marketinq;
- Kontent və video marketinq.
Məsələn, bir xidmət şirkəti Google Ads vasitəsilə xidmət axtaran potensial müştərilərə çata, SEO vasitəsilə isə axtarış sistemlərində uzunmüddətli üzvi görünürlüğünü inkişaf etdirə bilər.
Lakin effektiv tanıtım strategiyası yalnız reklam yayımlamaqdan ibarət deyil. Reklam mesajının auditoriyaya, məhsulun üstünlüklərinə və biznes məqsədlərinə uyğun olması da vacibdir.
Əsas sual: Məhsulumuzun dəyərini potensial müştərilərə necə çatdırırıq?
5. People – İnsanlar
People elementi müştərinin məhsul və ya xidmət təcrübəsinə təsir edən insanları əhatə edir.
Xüsusilə xidmət sektorunda əməkdaşların peşəkarlığı, ünsiyyət bacarıqları və müştəriyə münasibəti böyük əhəmiyyət daşıyır.
Məsələn, bir oteldə qonağın məmnuniyyəti yalnız otağın rahatlığından deyil, qeydiyyat prosesindən, əməkdaşların davranışından və xidmət keyfiyyətindən də asılıdır.
Eyni prinsip reklam agentlikləri, klinikalar, təhsil müəssisələri və digər xidmət biznesləri üçün də keçərlidir.
Əməkdaşların təlimi, düzgün kommunikasiya və müştəriyönümlü xidmət mədəniyyəti People elementinin əsas istiqamətlərindəndir.
Əsas sual: Komandamız müştəri təcrübəsinə necə təsir edir?
6. Process – Proses
Process elementi məhsul və ya xidmətin müştəriyə təqdim olunması zamanı həyata keçirilən mərhələləri ifadə edir.
Bu mərhələlərə sifarişin qəbul edilməsi, ödəniş, xidmətin göstərilməsi, çatdırılma və satışdan sonrakı dəstək daxil ola bilər.
Məsələn, onlayn mağazada müştərinin məhsulu seçməsi, sifarişi tamamlaması və çatdırılma haqqında məlumat alması rahat təşkil olunmalıdır.
Əgər sifariş prosesi mürəkkəbdirsə və ya müştəri lazımi məlumatları əldə edə bilmirsə, bu, alış təcrübəsinə mənfi təsir göstərə bilər.
Proseslərin optimallaşdırılması müştəri rahatlığını artırmağa, əməliyyat səhvlərini azaltmağa və xidmət keyfiyyətini daha sabit saxlamağa kömək edir.
Əsas sual: Müştərilər məhsul və ya xidmətimizi əldə edərkən hansı mərhələlərdən keçirlər?
7. Physical Evidence – Fiziki Sübutlar
Physical Evidence elementi müştərinin biznesin keyfiyyəti və etibarlılığı haqqında fikir formalaşdırmasına kömək edən fiziki və vizual sübutları əhatə edir.
Bu element xidmət sektorunda xüsusilə vacibdir. Çünki xidmətlər çox vaxt satınalmadan əvvəl fiziki məhsul kimi yoxlanıla bilmir.
Fiziki sübutlara ofisin görünüşü, əməkdaşların geyimi, qablaşdırma, çap materialları və digər maddi elementlər daxil ola bilər.
Rəqəmsal mühitdə isə veb saytın dizaynı, peşəkar portfolio, real layihə nümunələri və brendin vizual təqdimatı da müştərinin etibar qavrayışına təsir edə bilər.
Məsələn, reklam agentliyinin peşəkar veb saytı, həyata keçirdiyi layihələr və aydın xidmət təqdimatı potensial müştərilərin agentliyi qiymətləndirməsini asanlaşdıra bilər.
Əsas sual: Müştərilər xidmətimizin keyfiyyəti və etibarlılığı haqqında hansı sübutları görə bilirlər?
4P və 7P Modelləri Arasındakı Fərq
4P və 7P modelləri bir-biri ilə əlaqəli olsa da, onların əhatə dairəsi fərqlidir.
4P modeli əsasən məhsul, qiymət, satış kanalları və tanıtım fəaliyyətlərinə diqqət yetirir.
7P modeli isə bunlara əlavə olaraq insanları, prosesləri və fiziki sübutları da nəzərə alır.
Məsələn, restoranın marketinq strategiyasını yalnız 4P əsasında qiymətləndirdikdə menyu, qiymətlər, yerləşmə və reklam fəaliyyətləri təhlil olunur.
7P yanaşmasında isə əlavə olaraq personalın xidməti, sifariş prosesi və restoranın fiziki mühiti də qiymətləndirilir.
Beləliklə, 7P modeli müştəri təcrübəsini daha geniş şəkildə təhlil etməyə imkan verir.
7P Modeli Bizneslər Üçün Niyə Vacibdir?
7P modelinin əsas üstünlüyü marketinq fəaliyyətlərinə sistemli yanaşma təqdim etməsidir.
Bir biznes güclü reklam kampaniyası hazırlaya bilər. Lakin məhsul keyfiyyəti zəifdirsə, qiymət strategiyası uyğun deyilsə və ya müştəri xidməti qənaətbəxş deyilsə, reklamın uzunmüddətli nəticələri məhdudlaşa bilər.
7P modeli bizneslərə bu amilləri birlikdə qiymətləndirməyə kömək edir.
Modelin əsas faydaları bunlardır:
- Müştəri ehtiyaclarının daha yaxşı anlaşılması: Məhsul və xidmətlər hədəf auditoriyanın gözləntilərinə uyğunlaşdırıla bilər.
- Marketinq resurslarının düzgün planlaşdırılması: Reklam, satış və xidmət prosesləri arasında əlaqə qurulur.
- Müştəri təcrübəsinin inkişaf etdirilməsi: Satınalmadan əvvəlki və sonrakı mərhələlər birlikdə qiymətləndirilir.
- Rəqabət üstünlüyünün gücləndirilməsi: Biznes fərqləndirici xüsusiyyətlərini daha aydın müəyyən edə bilər.
- Strateji qərarların təkmilləşdirilməsi: Marketinq fəaliyyətlərində zəif və güclü tərəflər aşkarlana bilər.
Bununla yanaşı, 7P modeli bütün problemləri avtomatik həll edən universal strategiya deyil. Onun effektivliyi biznesin fəaliyyət sahəsindən, bazar şərtlərindən və tətbiq keyfiyyətindən asılıdır.
Rəqəmsal Marketinqdə 7P Modelinin Tətbiqi
Rəqəmsal marketinq 7P modelinin müxtəlif elementlərinin praktik tətbiqində mühüm rol oynaya bilər.
Məsələn, Product elementi çərçivəsində məhsulun üstünlüklərini izah edən kontentlər hazırlamaq mümkündür.
Price istiqamətində rəqib qiymətlərini və müştəri davranışlarını təhlil etmək olar.
Place elementi üçün funksional e-ticarət saytı və rahat onlayn sifariş sistemi yaratmaq mümkündür.
Promotion istiqamətində isə SEO, Google Ads, Meta Ads və SMM xidmətlərindən istifadə edilə bilər.
People və Process elementləri müştəri kommunikasiyasının, müraciətlərin idarə edilməsinin və xidmət proseslərinin inkişaf etdirilməsi ilə əlaqəlidir.
Physical Evidence baxımından isə peşəkar veb sayt, portfolio və vahid brend dizaynı əhəmiyyət daşıyır.
Biz reklam agentliyi olaraq marketinq fəaliyyətlərinə yalnız reklam kampaniyalarının hazırlanması kimi deyil, biznesin ümumi məqsədlərinə xidmət edən strateji proses kimi yanaşmağın vacibliyini nəzərə alırıq.
Peşəkar rəqəmsal marketinq strategiyası hazırlanarkən hədəf auditoriya, məhsulun dəyəri, rəqabət mühiti, satış kanalları və müştəri təcrübəsi birlikdə qiymətləndirilməlidir.
Bu yanaşma reklam büdcəsinin daha məqsədyönlü planlaşdırılmasına və marketinq fəaliyyətlərinin biznes məqsədləri ilə uyğunlaşdırılmasına kömək edə bilər.
7p modeli
Marketinqdə 7P modeli bizneslərin məhsul, qiymət, satış kanalları, tanıtım, insanlar, proseslər və fiziki sübutlar kimi yeddi əsas elementi birlikdə qiymətləndirməsinə imkan verən strateji yanaşmadır.
Bu model xüsusilə xidmət sektorunda müştəri təcrübəsinin təhlili üçün faydalıdır. Bununla yanaşı, pərakəndə satış, e-ticarət və digər biznes sahələrində də tətbiq oluna bilər.
7P modelinin düzgün istifadəsi bizneslərə marketinq strategiyasını daha sistemli qurmağa, müştəri ehtiyaclarını anlamağa və inkişaf imkanlarını müəyyənləşdirməyə kömək edir.
Unutmayın, uğurlu marketinq yalnız məhsulu reklam etmək deyil, müştəriyə təqdim olunan bütün dəyər və təcrübəni düzgün idarə etməkdir.
Biznesiniz üçün peşəkar rəqəmsal marketinq strategiyası hazırlamaq, reklam kampaniyalarınızı inkişaf etdirmək və hədəf auditoriyanıza daha effektiv çatmaq istəyirsinizsə, reklam agentliyimizin xidmətlərindən yararlana bilərsiniz.
Tez-tez Verilən Suallar
Marketinqdə 7P modeli nədir?
7P modeli Product, Price, Place, Promotion, People, Process və Physical Evidence elementlərindən ibarət marketinq kompleksidir.
7P və 4P arasındakı fərq nədir?
7P modeli ənənəvi 4P modelinə People, Process və Physical Evidence elementlərini əlavə edərək marketinq fəaliyyətlərini daha geniş əhatə edir.
7P modeli hansı bizneslər üçün uyğundur?
Model xüsusilə xidmət biznesləri üçün faydalıdır, lakin e-ticarət, pərakəndə satış və digər sahələrdə də tətbiq oluna bilər.
7P modelinin əsas məqsədi nədir?
Əsas məqsəd marketinqin müxtəlif elementlərini uyğunlaşdırmaq, müştəri ehtiyaclarını qarşılamaq və biznesin marketinq strategiyasını təkmilləşdirməkdir.